Blog Dorpsontwikkelingsmaatschappij succesvol voorbeeld burgerparticipatie

Opdrachtgever:

Door Laura Been

Meer dan 100 woningen zijn opgeknapt in vier dorpen in Noordoost Friesland, en dat in twee jaar tijd. Een dorpsontwikkelingsmaatschappij (DOM), bestaande uit vijf dorpsbewoners, is aan de slag gegaan om dit voor elkaar te krijgen. Een prachtig resultaat na twee jaar: een verbeterde uitstraling van de dorpskernen én actieve dorpsbewoners die er samen de schouders onder zetten. Aanleiding voor het experiment is de krimpproblematiek en de wens om de beschermde dorpsgezichten in stand te houden. Dit is de tussentijdse uitkomst van het Experiment Duurzame Beschermde Dorpsgezichten, dat is opgezet door Platform 31, de gemeente Dongeradeel en de provincie Friesland. Het experiment past met haar ‘bottom up’ benadering goed in deze tijd waarin de overheid steeds meer loslaat. Weusthuis en Partners bedacht vooraf de organisatiestructuur en kwam na twee jaar weer terug om het evaluatieonderzoek uit te voeren. 

Dorpsontwikkelingsmaatschappij aan zet
In Ee, Metslawier, Paesens-Moddergat en Holwerd hebben de lokale aannemers flink wat extra werk gehad door de golf van klussen die door de dorpsontwikkelingsmaatschappij (DOM) in gang is gezet. De dorpsbewoners die als DOM-lid zijn aangesteld, hebben de afgelopen jaren veel tijd in gestoken in het project. Ze hebben op allerlei manieren hun dorpsgenoten enthousiast weten te maken: er zijn avonden georganiseerd, geflyerd en er is veel aangebeld. De DOM-leden hebben een mooie boodschap: onder bepaalde voorwaarden kunnen woningen in de dorpskern een kleine subsidie krijgen bij het opknappen van de gevel en/of de gehele woning. Naast het opknappen van woningen zijn er ook andere projecten opgezet vanuit het dorp, zoals het opknappen van het dorpsplein en de aanleg van een toeristische route.

Succesvol samenwerken
De nieuwe manier van werken was even wennen, zowel voor de gemeente als voor de dorpen. De gemeente moest loslaten, de dorpen zelf in actie komen. Maar toen de bal eenmaal ging rollen waren overal in de dorpen de bouwborden van het project te zien. Waarom werkt deze aanpak? Uit de evaluatie blijkt dat hieraan een aantal succesfactoren ten grondslag ligt. De basis ligt bij actieve inwoners, die bereid zijn tijd en energie vrij te maken. Deze bereidheid kan voortkomen uit een gevoel van urgentie: er moet iets gebeuren om het dorp leefbaar te houden, of er is sprake van een bedreiging. In dit project waren de subsidiemiddelen een belangrijke aanjagende factor. Toen het eenmaal goed liep, wist men op allerlei manieren zelf middelen te organiseren. De DOM-leden kregen begeleiding vanuit de gemeente en zijn niet belast met besluitvorming over subsidiegelden, dit werd gedaan door de gemeente. Wel waren zij het gezicht van het project in het dorp en konden zij zelf projecten aandragen. Een mooie samenwerking tussen gemeente en dorp.

Welke inzichten heeft dit opgeleverd voor burgerparticipatie?
De structuur waarmee in dit project is gewerkt, waarbij een dorpsontwikkelingsmaatschappij centraal staat en wordt begeleid vanuit de gemeente, biedt kansen voor veel dorpen en wijken. Bijvoorbeeld in krimpgebieden, waar vraagstukken op het gebied van leefbaarheid spelen. Bewoners en gemeente trekken samen op waardoor alle beschikbare kennis op tafel komt en er draagvlak ontstaat. Dit begint met het enthousiast maken van bewoners voor een dergelijke structuur, ook zonder of met beperkte subsidiemogelijkheden. Wat is er dan voor bewoners te halen? Duidelijkheid hierover is heel belangrijk om de werkwijze te laten slagen. Dit vraagt van gemeenten een transparante aanpak en daarnaast ook durf: aan de voorkant is nog niet duidelijk hoe een dergelijk traject gaat lopen en er moet bereidheid zijn om los te laten.